|
Çağatay ÇEBİ tarafından kaleme alınan yazı dizisinin bu bölümünde; Bilgisayar ve Programlama nedir? , Program yazmak için ne gerekir?, Algoritma Geliştirmek, C Programlama Dili, Temel Giriş/Çıkış Operasyonları (BASIC I/O) ... gibi konulara değinilmiş.
Merhaba;
Sanırım, C ve C++ adını bilgisayarla az çok haşır neşir olan herkes en az bir
kez duymuştur. Sizde bu isimleri duyanlardansanız ve nedir, ne değildir, nasıl
kullanılır gibi birçok soruya yanıt arıyorsanız, doğru yerdesiniz. Çünkü bu
yazıyla başlayarak C ve C++ ile programlamaya gireceğiz. Önce C ile yolumuza
koyulup, belli bir olgunluğa ulaştıktan sonra C++ ile devam edeceğiz.
Okuyucularımızın genelini düşünerek, konuyu en temelden almayı daha doğru bulduk.
Yani hedefimiz, programlamayı hiç bilmeyen bir insanın burada okuduklarıyla
belli bir yerlere ulaşması. İleri derece de olanlarsa sıkılmamak için biraz
beklemeli. Lafı fazla uzatmadan başlayalım.
Bilgisayar ve Programlama nedir?
Bilgisayar çok basit düşündüğümüzde üç ana görevi yerine getiren bir makinedir.
Girilen bilgiyi alır (INPUT), işler (PROCESSING) ve bu işlenmiş veriden bir
sonuç (OUTPUT) çıkarır. Bilgisayar, sadece donanım olarak çalışmaz. Çünkü yazılım
olmadan, donanım ne yapacağını bilemez. Bilgisayar donanımına ne yapacağını
söyleyecek bir komutlar dizisi gerekir. Yapacağı görevleri, ona anlatan komutlara
program diyebiliriz. Yani donanıma “sen şunu yap, sonra bulduğun sonucu şöyle
şuraya ekle” gibisinden işler yaptırmak programın veya bir başka deyişle yazılımın
işidir. Bir programcı olarak bundan fazlasını bilmek elbette ki avantajdır.
Ama bilgisayarın bütün özelliklerini bilmeniz gerekmez. Yani yazacağınız bir
program için o bilgisayarın özelliklerini bilmeseniz de olur.
Bilgisayarın anladığı tek dil, Makine Dilidir. Bu 16’lık (Hexadecimal) sistemden
oluşan bir programlama tipidir. Makine dilini anlamak çok zordur ve bu dili
kullanmak için o bilgisayarın donanım özelliklerini mutlaka bilmeniz gerekir.
C de ekrana yazı yazmanızı sağlayan “printf();” gibi çok basit bir fonksiyon,
makine dilinde 1A BB 0D BC D5 FF C2 F7... gibi çok daha karmaşık ve hiçbir anlam
ifade etmeyen bir hâle dönüşür. Makine dili programlama dilleri arasında en
alt seviyedir.
Makine dilinden sonra Assembler Dili gelir. Makine dilini kullanmanın zorluğu
ve karmaşası üzerine geliştirilen Assembler, daha basit bir yapıdadır. Ama yine
de C ile mukayese ederseniz çok daha zordur ve kullandığınız bilgisayarın donanımına
dair hâlen bilgiye gereksinim duyarsınız. Assembler aşağıda ki gibi karmaşık
bir yapıdadır.
SEGMENT COM WORD PUBLIC ‘CODE’
ASSUME CS : COMDS : COM
ORG 100H
ENTRY: MOV DVX,OFFSET MSG
MOV AH,g
.
.
.
Şuan bunu anlamaya çalışıp, hiç zamanınızı harcamayın. Çünkü öğreneceğimiz
dil C, işlerimizi ve dolayısıyla hayatımızı çok daha kolaylaştırmaktadır. C,
orta seviye bir programlama dilidir. Bunun anlamı, hem yazması kolay, hemde
üst seviye dillere göre daha çok erişim hakkınızın olduğudur. Üst seviye programlama
dilleri ise BASIC, PASCAL, gibi dillerdir. Yazması göreceli olarak daha kolay
olsa da C ile yapabileceklerimiz daha çoktur.
Program yazmak için ne gerekir?
Program yazabilmek için hiçbir şeye ihtiyacınız yoktur. Program yazmak için
windows’un not defterini bile kullanabilirsiniz. Önemli olan yazılan programın
derlenmesidir. Derlemeye “compile” ve derleme işini yapan derleyiciyeyse “compiler”
denir. C için internet üzerinden birçok Compiler bulabilirsiniz. Ben, program
uyarlamalarını Borland tarafından geliştirilen Turbo C++ üzerinden anlatacağım.
Aynı şekilde bu versiyonunu kurmanızı tavsiye ederim. Yazıların ve sizin senkronizasyonu
için daha uygun olacaktır ve Borland’ın geliştirdiği bu versiyon hem C, hem
de C++ derleme özelliğine sahiptir.
Algoritma Geliştirmek
C dilini ve komutlarını öğrenmek, programlamaya başlamak için şarttır ama algoritma
oluşturamadığımız sürece bir program oluşturmazsınız. Algoritma, mantıktır.
Yani neyi, nasıl yapacağınızı belirtir. Algoritma türetmek için geliştirilmiş
bir metot yok. Her program için o metodu sizin bulmanız gerekiyor. Ama hiç merak
etmeyin, yazdığınız program sayısı arttıkça, algoritma kurmanız daha kolay hâle
gelecektir. Algoritma programlama da hayati önem taşır. C dilinde öğrendiğiniz
komutlar BASIC veya FORTRAN gibi başka dillerde değişir. Ama programlama mantığını
bir kere oturttursanız, C’deki komutlar yerine başka dillerin komutlarını öğrenerek,
önemli bir zorluk çekmeden diğer dillerde de program yazabilirsiniz.
Basit bir örnek üzerinden düşünelim. Bir markete gittiniz, kasada ki görevliye
aldığınız ürünü gösterdiniz, parayı uzattınız, paranın üstünü aldınız. Günlük
hayatta gayet normal olan bu durumu biraz değiştirelim. Karşınızda insan değil,
elektronik bir kasiyer olsun. Ona göre bir algoritma geliştirirsek,
1-) Ürüne bak;
2-) Ürün Fiyatını bul;
3-) Parayı al;
4-) Alınan paradan ürün fiyatını çıkar;
5-) Kalan parayı ver.
İnsan zekasının otomatik hâle getirdiği eylemleri, ne yazık ki bilgisayar bilmez
ve ona biz öğretmek zorundayız. Öğretirken de hata yapma hakkımız yoktur, çünkü
yanlış öğreti yanlış programlamayla sonuçlanır.
C Programlama Dili
Temel Giriş/Çıkış Operasyonları (BASIC I/O):
C ile ilgili olarak bu ve önümüzdeki yazılarda birçok komut/fonksiyon göreceğiz.
Ama hep kullanacağımız ve ilk öğrenmemiz gerekenler temel giriş çıkış fonksiyonlarıdır.
C de klavyeden bir değer alabilmek için scanf(); fonksiyonunu kullanırız. Ekrana
herhangi bir şey yazdırmak içinse printf(); fonksiyonu kullanılır.
Bir örnekle görelim;
#include<stdio.h>
main()
{
printf(“Hello World”);
}
Eğer bunu derleyicinizde yazıp derlerseniz, -Borland Turbo C++ için, Ctrl+F9
tuşları ile yazdığınız programınızı derleyebilirsiniz- ekrana Hello World yazılacaktır.
#include<stdio.h> standart girdi/çıktı’yı destekle gibi bir anlama sahiptir.
main() , ana fonksyiondur. Ondan sonra gelen ayraç standarttır. Çift tırnak
işaretleri, printf ve parantez standarttır. Noktalı virgülse C dilinde her komutun
sonuna konulur. Tırnakların içine istediğinizi yazıp bastırabilirsiniz. Programın
sonunda ki ayraçta programın bittiğini gösterir.
Şimdi yukarıda yazdığımız basit programı, biraz daha geliştirelim.
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Hello World\n”);
printf(“Merhaba Dünya”);
return 0;
}
Birkaç yeni satır ekledik. Sırayla ne olduklarını açıklayalım. #include<conio.h>
başlık dosyaları (header files) ile ilgilidir. Onu şuan izah etmem için erken.
Ama şu kadarını söyleyelim, clrscr(); fonksiyonunu kullanabilmek için bunu yazmamız
gerekmektedir. clrscr(); fonksiyonuysa, ekranda önceden yazılan şeyleri temizler
ve kullanacağımız ortamın sıfır olmasını sağlar. Az evvel yazdığımız Hello World
yazısının sonuna “\n” ekledik. “\n” bir alt satıra geç anlamına geliyor. Eğer
\n yazmazsak, ekranda Hello WorldMerhaba Dünya şeklinde bir yazı çıkar.
\n kullandığımızdaysa, Hello World yazılacak onun ve sonra bir alt satırına
geçilecek, oraya Merhaba Dünya yazılacaktır. En alt satırdaysa return 0; adında
yeni bir komut görüyorsunuz. Bunu eklemeden de program çalışacaktır. Ancak uyarı
verir. Bunu ekleyerek bu uyarıdan kurtulabilirsiniz. Detayına girmek için henüz
erken, return konusuna ileride değineceğiz.
Yukarıda ki programın aynısını şöyle de yazabilirdik;
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Hello World”);
printf(“\nMerhaba Dünya”);
return 0;
}
Bir önce ve şimdi yazdığımız programların ekran çıktısı aynıdır. Bu örnekle
anlatmak istediğim, printf(); te çift tırnakların içerisinde nereye \n koyarsak
koyalım, ondan sonrası için cursor bir alt satıra geçer.
printf(); daha birçok şekilde kullanılabilir. Diyelim ki yukarıdaki programı
tek printf(); komutuyla yazmak istediniz. O zaman ne yaparsınız?
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Hello World\nMerhaba Dünya”);
return 0;
}
Gördüğünüz gibi tek bir printf(); kullanarak aynı işlemi yaptırdık.
Varsayalım, ekrana çok uzun bir cümle yazmamız gerekti. Örneğin;
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Benim adım Çağatay ÇEBİ ve Kadir Has Üniversitesi’nde
okuyorum.”);
return 0;
}
Bu yazdığımız program hata vermez ama compiler’ın çalışma verimini düşürür.
Bu düşüş önemsiz olsa bile bizim yazma verimimiz düşecektir. Çünkü ne yazdığını
okumak için ok tuşlarını kullanarak bir sağa bir sola gidip gelmemiz gerekir.
Bu programı aşağıda ki gibi yazmamız daha uygundur.
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Benim adım Çağatay ÇEBİ”
“ ve Kadir Has Üniversitesi’nde”
“ okuyorum.”);
return 0;
}
Tek bir printf(); fonksiyonu kullanılmıştır. Ancak gördüğünüz gibi alt alta
yazarak bütün cümleyi tek seferde görülebilir hâle getirdik. Ekrana bunu bastırırsanız,
alt alta üç satır basmaz. Bu çok hata yapılan bir noktadır. Sadece tek satır
basar ve yazılan bir önceki örnekle aynı olur. Alt alta yazmak için daha önce
bahsettiğimiz gibi \n eklememiz gerekir.
Ekrana, Ali: “Naber, nasılsın? diye sordu. şeklinde bir yazı yazdırmamız gerekiyor
diyelim. Bu konuda ufak bir problem yaşayacağız. Çünkü printf(); fonksiyonu
gördüğü ilk iki çift tırnak üzerinden işlem yapar. Böyle bir şeyi ekrana yazdırmak
için aşağıda ki gibi bir program yazmamız gerekir.
#include<stdio.h>
#include<conio.h>
main()
{
clrscr();
printf(“Ali: \“Naber, nasılsın?\” dedi.”);
return 0;
}
printf(); fonksiyonunu kullanmayı sanırım iyice anladınız. printf( yazıp, sonra
çift tırnak açıyor, yazmak istediklerimizi yazıyor, çift tırnağı sonra da parantezi
kapatıyor, sonuna noktalı virgül ekliyoruz. Alt satıra geçmek içinse, yazdıklarımızın
sonuna \n ekliyoruz. Çift tırnaklı bir şey kullanmak içinse \“ ... \” kullanıyoruz.
scanf(); fonksiyonuna gelince, bu başında bahsettiğimiz gibi bizim giriş (Input)
fonksiyonumuzdur. Ancak yazımı burada noktalıyorum. Çünkü değişkenler işin içine
girmekte ve onları anlatmam uzun sürecek. Gelecek haftaki yazımda kaldığımız
yerden devam edeceğiz. Yazdıklarımla ilgili öneri, eleştiri veya sorunuz varsa,
bana ulaşabilirsiniz. Haftaya ya da en kötü ihtimalle öbür haftaya görüşürüz.
Çağatay ÇEBİ
|
